Ý nghĩa và biểu tượng cổng tam quan trong văn hóa Việt

Hình ảnh cổng tam quan gắn liền với rất nhiều công trình kiến trúc của Việt Nam. Đặc biệt là cổng làng, đình, chùa…. Với người dân Việt Nam đây là một hình ảnh thân thuộc với mọi thế hệ. Cổng đá tam quan cũng là biểu tưởng cho văn hóa Việt. Hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu sâu hơn về nó nhé. 

Cổng tam quan là gì?

Cổng tam quan là biểu tượng cho văn hóa Việt Nam. Cổng được phát triển mở rộng từ thời Lý – Trần. Đây là thời kỳ đỉnh cao của Phật giáo. Có thể nói cổng đá tam quan có ý nghĩa gắn với Phật pháp. 

Kiến trúc của cổng tam quan gồm 3 cổng. Và mọi người thường hay đi vào bằng cổng giữa to nhất. Với cổng đá, toàn bộ cổng sẽ được làm bằng đá. Nhưng nếu bằng chất liệu khác thì phần vách cổng thường được làm bằng gỗ hoặc gạch.

Một đặc trưng nổi bật của cổng là thường có công đối 2 bên. Tùy vào công trình, mà các câu đối khác nhau. Phía trên cổng thường có lợp mái. Có 2 loại cổng chính là cổng tam quan có gác và cổng tam quan tứ trụ.

Cổng tam quan có gác là các cổng thiết kế bề ngoài nhỏ sở hữu gác hoặc mái tầng. Đối mang những cổng tam quan mang gác phía trên thường sử dụng để treo chuông, khánh….

Cổng tam quan tứ trụ được tạo thành từ bốn trụ với ba lối đi thay vì tường vách. Phần trán cổng – nơi ghi tên thường nằm ngay trên cột trụ. 

Ý nghĩa cổng tam quan trong văn hóa Việt

Tam quan cổng có ý nghĩa quan trọng đối với văn hóa người Việt ta. Nó gắn liền với các công trình lớn và các công trình tâm linh. 

Ý nghĩa theo quan niệm của Phật giáo

Ý nghĩa phổ quát nhất của kiến trúc cổng tam quan đấy là biểu trưng cho ba góc nhìn của Phật giáo bao gồm “hữu quan”, “không quan” và “trung quan” . Trong ấy, “hữu quan” là thể hiện loại sắc (giả), “không quan” là tượng trưng cho mẫu không (vô thường) và “trung quan” là biểu hiện sự trung dung của cả hai nhân tố sắc – không.

Nhưng cũng có 1 thuyết khác lý giải rằng tam quan cổng là ý niệm về ‘tam giải thoát môn” bao gồm các cửa vô tác, vô tướng và vô không để bước vào cõi niết bàn. Chỉ khi con người hiểu được ý nghĩa của ba cửa này thì mới mang thể thoát khỏi được những sân si mê, oán thù, thống khổ để nhận lại sự bình lặng, an lạc trong tâm hồn.

Cổng tam quan còn với mang 1 ý nghĩa khác là cổng dành cho Tam bảo.

Ý nghĩa theo quan niệm của thời vua chúa xưa

Theo quan niệm vua chúa; cổng tam quan được xây dựng với ý nghĩa giai tầng. Vua và hoàng tộc thường đi vào bằng cổng chính, quan văn và quan võ đi lối cổng nhỏ 2 bên. Ngày xưa nhiều nơi, cổng chính tam quan luôn luôn đóng chỉ mở 2 cửa nhỏ cho dân đi lại. Chỉ dịp lễ lớn đón vua chúa mới mở cổng lớn. 

Trên đây là lý giải về ý nghĩa kiến trúc cổng tam quan. Những kiến trúc này góp phần làm đẹp thêm văn hóa Việt. Nếu các bạn muốn xây dựng cổng tam quan đẹp, chuẩn văn hóa thì có thể liên hệ với chúng tôi. Ngoài ra, đá mỹ nghệ Tuyên Mai còn có nhiều sản phẩm khác: lăng mộ đá, linh vật đá, xây dựng nhà thờ họ…